"Bij studies naar bijvoorbeeld relatiestress en werkstress werd een verhoogd risico vastgesteld op de geleidelijke ontwikkeling van hart- en vaatziekten. Daarnaast is een toename van acute hartincidenten vastgesteld bij hevige emoties, zoals bij aardbevingen, oorlogssituaties, maar ook op feestdagen."

Acute stress

"Stress kan een risicofactor zijn voor complicaties van mensen die al een hart- en vaatziekte hebben", vervolt Van Erp. "Tijdens grote rampen, zoals 9-11, zien we een toename van hartritmestoornissen bij getuigen van de ramp bij wie een defibrillator was geïmplanteerd. Bij acute stress gaat de hartfrequentie omhoog, maar ook de bloeddruk en de samentrekkingskracht van de hartspier. De hartspier heeft dan meer zuurstofrijk bloed nodig, en krijgt hij dat niet, dan ontstaat myocardischemie. Ook kunnen bij acute stress ritmestoornissen en bloedstolsels ontstaan. Een bloedstolsel of het loslaten van plaque kunnen leiden tot ernstige en langdurige ischemie en dus tot een hartinfarct."

Onderzoeksrapport: Lees hier 'Stress en hart- en vaatziekten, verbanden in kaart gebracht'.

Hart- en vaatziekten zelf kunnen ook een stressfactor vormen, stelt Van Erp, die meewerkte aan een recent rapport van de Hart- en vaatgroep over de verbanden tussen stress en hart- en vaatziekten. "Dat heeft te maken met denken in rampscenario's. Patiënten die bijvoorbeeld al eens een hartaanval of hersenbloeding gehad hebben, kunnen door de lichamelijke symptomen die optreden bij acute stress, zoals hartkloppingen en een versnelde ademhaling, denken: het zal toch niet wéér gebeuren!, waardoor het effect van acute stress versterkt wordt."

Spanningsregulatie

Stressmanagement kan de risico's op complicaties beperken. Door medicatie, een bewegingsprogramma of een programma voor spanningsregulatie kan de patiënt zich beter ontspannen. Er zijn verschillende groepstherapievormen waarin de patiënt leert beter met stressfactoren om te gaan en gezonder te leven. Van Erp: "Een gezonde leefstijl is belangrijk, maar mensen zijn pas gemotiveerd om daar aan te werken als ze de psychische stress beter onder controle hebben. Wanneer dat laatste is gelukt, is het goed om jezelf een doel stellen. Als je voor ogen hebt waaróm je gezonder wilt leven, is de kans van slagen groot."