Yvo Roos  Neuroloog

Tijd is van cruciaal belang, vertelt prof. Yvo Roos, neuroloog in het AMC in Amsterdam. Bij zo'n verstopping kan er namelijk geen bloed meer door het bloedvat en een deel van de hersenen krijgt dan onvoldoende zuurstof en voedingsstoffen.

“Mensen die dit overkomt, hebben plotseling problemen met bijvoorbeeld bewegen of met de spraak”, legt Roos uit. “Het lichaam kan zelf zo’n stolsel opruimen. Als dat lukt, dan knapt de patiënt weer op. In de volksmond heet dit een TIA. Dat kan een voorbode zijn van een echte beroerte. Daarom moeten deze mensen zo snel mogelijk naar de dokter voor medicijnen en om de oorzaak van de TIA te laten onderzoeken.”

Plotseling
Een beroerte kan ook ontstaan door een scheurtje in een bloedvat. Dat heeft vaak te maken met hoge bloeddruk. Als dat in de familie voorkomt is het van belang om regelmatig de bloeddruk te laten controleren, en om bloeddrukverlagende medicijnen te gaan gebruiken als dat nodig is.

Een belangrijk kenmerk van een beroerte is dat het plotseling gebeurt. En anders dan bij een hartinfarct heeft de patiënt geen pijn. “Men kan plotseling niet meer lopen of praten, en meestal begrijpt de patiënt zelf niet wat er aan de hand is. Het is dus belangrijk dat de omgeving alarm slaat door 112 te bellen”, verklaart Roos. “Een ambulance kan de patiënt dan snel naar het ziekenhuis brengen.”

Het AMC heeft een afdeling Acute Hersenhulp voor deze patiënten. Daar is alles gericht op het snel geven van de juiste behandeling. Want hoe langer een bloedvat is afgesloten, des te meer raken de hersenen beschadigd. “De patiënt krijgt meteen een CT-scan, waarmee we kunnen bepalen of sprake is van een bloeding of een infarct. Bij een infarct kunnen we met contrastvloeistof de bloedvaten in beeld brengen en zien waar het stolsel zit.”

De patiënt krijgt dan meteen een medicijn dat het stolsel kan oplossen. Hoe sneller dat gebeurt, hoe groter de kans dat de patiënt herstelt. Patiënten met een ernstige beroerte vanwege een groot bloedstolsel, komen in aanmerking voor de nieuwe katheterbehandeling waarmee het stolsel wordt weggevangen uit het bloedvat. Roos: “Juist deze patiënten reageren minder goed op het medicijn dat het stolsel oplost. Deze twee behandelmogelijkheden vullen elkaar dus precies aan. De komende jaren gaan we, met steun van de Hartstichting, met verschillende ziekenhuizen meer onderzoek doen naar de nieuwe katheterbehandeling. We willen bijvoorbeeld onderzoeken of we bij een ernstige beroerte het geven van het medicijn kunnen overslaan en direct met de katheter kunnen gaan behandelen. Dat levert wellicht tijdwinst op.”

Bewustwording
Snel handelen is dus cruciaal bij zowel het herkennen van een beroerte als de behandeling ervan. Roos vindt het van belang dat iedereen zich daarvan bewust wordt en dat mensen de verschijnselen van een beroerte weten te herkennen. Hij vertelt over een man die plotseling zijn arm niet meer kon bewegen en ook omviel. Zijn vrouw had toevallig recent een filmpje over beroerte gezien op televisie en herkende het daardoor meteen. “Doordat zij snel handelde en 112 belde, was de man snel in het ziekenhuis waar hij de katheterbehandeling kreeg. Hij is weer helemaal hersteld. Soms wordt een ambulance gebeld maar blijkt er niets aan de hand. Maar ook als je twijfelt: bel 112. Want als er wèl iets ernstigs aan de hand is, kun je door snel te handelen een ernstige handicap voorkomen of soms zelf een leven redden.”

Charles Majoie  Hoogleraar Neuroradiologie

Prof. dr. Charles Majoie is hoogleraar neuroradiologie in het AMC in Amsterdam. Hij vertelt over een nieuwe en succesvolle behandelmogelijkheid bij een beroerte: het letterlijk wegvangen van het stolsel uit de hersenen.

Bij een beroerte kan het gaan om een hersenbloeding (een scheurtje in een bloedvat in de hersenen) of een herseninfarct. Dat laatste komt het meest voor: bij tachtig procent van de beroertes gaat het om een herseninfarct. Dat ontstaat doordat een bloedstolsel een bloedvat in het hoofd verstopt en de bloedstroom blokkeert. Het hersenweefsel daarachter krijgt dan geen zuurstof en voedingsstoffen meer, waardoor het niet kan functioneren. Als dat te lang duurt, dan raakt het hersenweefsel permanent beschadigd.

Blokkade opheffen
Daarom is het belangrijk dat de blokkade door het bloedstolsel snel wordt opgeheven. Want dan kan het hersenweefsel zich nog geheel of gedeeltelijk herstellen. “Bij alle beroertepatiënten die op de Spoed Eisende Hulp van het ziekenhuis binnenkomen, wordt eerst een CT-scan van de hersenen gemaakt”, vertelt Majoie. “Daarmee kunnen we beoordelen of er sprake is van een bloeding of een infarct, en worden de bloedvaten in het hoofd in beeld gebracht. Tot nu toe kreeg een patiënt met een infarct zo snel mogelijk medicijnen die het bloedstolsel oplossen en het bloedvat weer open maken. Zo’n behandeling is zinvol tot ongeveer vier en een half uur na de beroerte.”

Maar in 2010 is het AMC gestart met een nieuwe behandeling. Bij patiënten die voor deze behandeling in aanmerking komen, wordt in de slagader in de lies een dunne katheter (een soort slangetje) ingebracht. Deze wordt opgeschoven tot helemaal aan de bloedprop in de hersenen. “Dan brengen we door het stolsel een dun draadje aan, waar we de katheter overheen schuiven”, legt Majoie uit. “Vervolgens brengen we door de katheter een stent aan, die zich als een netje ontvouwt en zich vastzet in het stolsel. Dat kunnen we zo uit het bloedvat trekken. Soms lukt het in één keer, soms moeten we het een keer herhalen, maar bij de meerderheid van de patiënten lukt het om het stolsel uit de hersenen te halen.”

Ongeveer de helft van de patiënten die zo behandeld zijn knapt op. En dat gaat heel snel, heeft Majoie ervaren: “Vaak zie je al op de behandeltafel dat het beter gaat met de patiënt.” Onderzoek Nog niet alle patiënten met een beroerte komen in aanmerking voor de nieuwe methode. Deze wordt pas overwogen als de patiënt niet direct opknapt met de medicijnen die het stolsel oplossen én als de CT-scan laat zien dat een groot vat in de hersenen afgesloten is. Dan gaat het om een ernstig herseninfarct. De nieuwe behandeling moet bovendien binnen zes uur na het ontstaan van de symptomen starten.

De nieuwe behandelmethode is enkele jaren geleden onderzocht in een studie, (genaamd de MR CLEAN studie), van een grote groep Nederlandse neurologen, radiologen en neurochirurgen in negentien ziekenhuizen. Het bleek dat patiënten na deze behandeling minder hersenschade en minder neurologische klachten hebben, en beter functioneren in het dagelijks leven. De artsen zagen na de nieuwe behandeling ook minder hersenschade op de hersenscans. Patiënten hadden minder problemen met bijvoorbeeld lopen, aankleden en dagelijkse activiteiten.

“De studie heeft gezorgd voor een ommekeer in de behandeling van beroerten”, verklaart Majoie. “Met meer onderzoek willen we de behandeling verder verbeteren en voor meer patiënten toepasbaar maken. De Hartstichting heeft daarvoor recent zes miljoen euro beschikbaar gesteld."

<
1
2
/
2
>