dr. Mohammed Bentala
Hartchirurg

Hartchirurgen kunnen door innovatieve operatiemethoden bijvoorbeeld hartkleppen vervangen of repareren via hele kleine sneetjes. Ook een zogenoemde mini-MAZE operatie - mini staat voor minimaal invasief - die wordt toegepast bij ernstige hartritmestoornissen (boezemfibrilatie), kan minimaal invasief worden verricht.

"Het belangrijkste voordeel is dat we dezelfde ingreep kunnen doen met veel minder chirurgische verwondingen voor de patiënt dan bij de traditionele methode, waarbij het borstbeen wordt open gezaagd", vertelt hartchirurg dr. Mohammed Bentala van het Amphia ziekenhuis in Breda. "Daardoor worden risico's als ernstige wondinfecties en veel bloedverlies zoveel mogelijk vermeden. De patiënt ligt minder lang op de intensive care, herstelt sneller en kan eerder reïntegreren in de maatschappij - vaak ook in het arbeidsproces."

Kleiner litteken

Een bijkomend voordeel, vooral voor jongere patiënten, is het cosmetisch voordeel: er ontstaan kleinere littekens, waardoor bijvoorbeeld bij het dragen van alleen badkleding de overblijfselen van de operatie niet zichtbaar zijn of minder opvallen. Bentala: "Bij een mitralisklepoperatie, bijvoorbeeld, zit de huidsnede bij de vrouw in de rechterborstplooi, waardoor het litteken vrijwel altijd uit het zicht blijft".

"Ook vanuit medisch oogpunt is er een extra voordeel voor de vrouw", aldus de hartchirurg. "Het overlijdensrisico is met minimaal invasief opereren een stuk kleiner. Dat telt voor vrouwen extra mee omdat zij bij dit soort ingrepen statistisch gezien een hoger overlijdensrisico hebben dan mannen."

Hartkleppen

Bij minimaal invasieve chirurgie, ook wel kijkoperaties genoemd, worden twee sneetjes aangebracht. Eén van vijf á zes centimeter in de borst, voor het inbrengen van een scoop (camera) en kleine operatie-instrumenten. Het andere van circa twee centimeter in de lies, voor aansluiting op de hart-longmachine.

Er zijn verschillende hartoperaties waarbij minimaal invasieve chirurgie mogelijk is, verklaart Bentala. "Het gaat om de mitralis-, de tricuspidalis-, en de aortaklepchirurgie. De meeste operaties zijn erop gericht om afwijkingen aan deze kleppen te herstellen. Dat heeft de voorkeur boven een nieuwe klep plaatsen. Bij aortaklepchirurgie wordt de klep meestal wél vervangen. Hierbij wordt het borstbeen voor een klein deel opengemaakt, omdat je alleen op die manier zicht kunt krijgen op de aortaklep."       

Mini-MAZE operatie

Sinds 2011 heeft Amphia ook veel ervaring opgedaan met een innovatieve methode bij hartritmestoornissen (boezemfibrilatie). Tijdens de zogenoemde mini-MAZE operatie worden op de boezem van het hart littekens aangebracht.

Bij traditionele MAZE operaties worden deze littekens aangebracht door in de boezemwand te snijden en deze sneden weer te hechten met naald en draad. Het borstbeen wordt doorgezaagd om bij het hart te komen en de patiënt wordt aangesloten op de hart-longmachine. Met de nieuwere technieken kan de ingreep op minimaal invasieve wijze plaatsvinden met minder verwondingen aan het lichaam.

Bentala: "Boezemfibrileren ontstaat doordat op bepaalde plaatsen stoornissen ontstaan op de wanden van de hartboezems. Door ablatie, ofwel elektrificatie, maken we littekens die ervoor zorgen dat die plekken geïsoleerd worden en de signalen die de hartslag aangeven ongestoord hun weg vinden. Standaard dichten we ook het linker hartoor af om te voorkomen dat er bloedstolsels ontstaan die complicaties kunnen veroorzaken."

Er zijn steeds meer patiënten met hartritmestoornissen die geopereerd moeten worden, constateert de hartchirurg. "Als medicijnen niet helpen, is een mini-MAZE-operatie de meest effectieve behandeling. De resultaten zijn goed en de succesfactor ligt tussen tachtig en vijfentachtig procent".

Veel routine

"Wij doen momenteel alle mitralis-, tricuspidalisklep-, en mini-MAZE-operaties in Breda minimaal invasief", antwoordt Bentala op de vraag of alle hartoperaties kijkoperaties zijn. "Amphia is één van de weinige ziekenhuizen waar dit op zo'n grote schaal wordt toegepast. Op dit moment gaat het om zevenhonderd klepoperaties en vierhonderd mini-MAZE operaties. Het voordeel is dat onze hartchirurgen veel routine hebben opgebouwd waardoor het steeds veiliger is geworden."

Bentala spreekt van hele 'dankbare' operaties. "Het zijn vaak jonge patiënten, die hun carrière moeten onderbreken voor de hartaandoening. Door minimaal invasief te opereren, kunnen zij weer sneller aan het werk."

Maatschappijwinst

Niet bij iedereen is minimaal invasief opereren mogelijk, benadrukt Bentala tot besluit. "Bijvoorbeeld als de liesvaten het niet toelaten. Ook als iemand een operatie heeft gehad aan de longen, of een aangeboren afwijking heeft van de borstkas kan het niet. Maar die omstandigheden komen bijna niet voor. Waar het kan, doen we het minimaal invasief."

"We bieden niet de keuze, omdat we er inmiddels van overtuigd zijn dat minimaal invasief veiliger is, en beter voor de patiënt en de maatschappij. De ingreep is duurder, maar dat wordt ruimschoots goedgemaakt door de voordelen, zoals sneller herstel en minder risico's voor de patiënt; gezondheidswinst dus. Daarnaast is er in diverse opzichten een aanzienlijke maatschappijwinst: de bijkomende kosten zijn lager, doordat minder bloedtransfusies nodig zijn en de ligduur in het ziekenhuis en de revalidatieperiode aanmerkelijk bekort worden."